بنابر آنچه كه تقرير نموديم ، با فرض تفرق اجزاء و انحلال تركيب و فساد مزاج و وقوع مواد در صراط حركت و تحول ، بدنى كه بدن نفس مجرد راحل به ملكوت بود باقى نيست ، بلكه معدوم و فانى شده است . هر چه كه بعد از فنا فرض شود كه اسم آن را بدن نفس معاد بگذاريم و بگوييم : روح به آن تعلق مىگيرد ، بدن نفس متعلق در دنيا نخواهد بود . و آنچه كه باقى است و قبول فنا و عدم ننموده است ، نفس مجرد موجود در عالم ملكوت است و لا غير . بنابر حركت جواهر و اعراض عالم وجود ، به حسب واقع هيچ از جزئى و كلى ، ذاتى و عرضى ، كل و جزء باقى نمىماند . و در احيان زندگى نيز جهت بقاى روح ، جهت امرى است نه جهت خلقى . طايفهء متكلمين - كه معاد را فقط جسمانى دانند - يا به اعادهء معدوم معتقدند و عقيده دارند كه بعد از موت ، جميع اجزاى بدن و عوارض قائم به آن ، معدوم و فانى مىشود و همين معدوم ، در قيامت عود مىنمايد ؛ و يا اعتقاد دارند كه جواهر و اصول ، فناپذير نيستند و عوارض و فروع ، معدوم مىشوند . بنابراين دو قول نيز تحقّق معاد بنا بر مشرب برهان از محالات است . و اعتقاد به فناى روح و عدم بقاى آن نيز از حيث اشتمال بر محذورات عقلى و نقلى ، از انكار اصل معاد كمتر نيست . اين طايفه به آيات و روايات دالّ بر بقاى انسان بعد از موت نظر نيفكنده‌اند . و به سبب ظهور برخى از آيات و روايات ، بدون رجوع به اهل ادراك و با اعراض از راسخان در علم قرآن ، در اين ورطهء خطرناك افتاده‌اند . بنابراين كه نفس ، باقى باشد و در قيامت به ابدان موجود در قبور - همان جايى